Tuesday, May 15, 2007

ફરજ અને હક્ક

આ જમાનો Easy-Money અર્થાત ફોગટનું ધન કોઈ પણ ઉપાયે મેળવી લેવાનો બની ગયો છે . સમગ્રતાથી વિચારીએ તો, દરેક બાબતમાં વધારે મેળવી લેવું અને ઓછું આપવું એવી હીનવ્રુત્તિ આપણા સમાજમાં અને દિમાગમાં ઘર કરી ગઈ છે . આ કારણથી લગભગ બધા જ ક્ષેત્રોમાં કટોકટી જેવી સ્થિતિનું સર્જન થઈ ગયું છે અને દેશ ખાડે ગયો છે એમ કહીએ તો અતિશયોક્તિ નથી. થોડા દ્રષ્ટાંતો દ્વારા સ્વનિરીક્ષણ કરીએ : -

  1. જેમણે જન્મ , ઉછેર , શિક્ષણ અને સંસ્કારો આપ્યા તેવા મા-બાપની સેવા કરવા આપણે કેતલા તત્પર છીએ ?

  2. બૅંક , એલ.આઈ. સી., પોસ્ટ કે પોલીસ-ખાતામાં કેટલા કલાકની ફરજ બજાવીએ છીએ ? વારંવાર હડતાળો પાડી , Unionism ને આધીન થઈ પગાર વધારો માગ્યે જઈએ છીએ અને કામ ઓછું કરવું પડે એવી માંગણીઓ કરતા જઈએ છીએ !!

  3. શાળા - કોલેજોમાં પૂરો પગાર મળે છે પણ ત્યાં તો નામ-માત્ર ભણાવીએ છીએ ; શક્તિ તો બધી ખાનગી ટ્યુશન કરવામાં જ વાપરીએ છીએ !

  4. વિધ્યાર્થી તરીકે વિધ્યા પ્રાપ્ત કરવાની મહેનત કરતા નથી , કૉલેજોમાં પીરિયડ ભરતા નથી અને પરીક્ષાના પેપરો પૈસાના જોરે ફોડી નાખીએ છીએ . શું આવું વિધ્યાર્થી જીવન હોય ?

  5. જે સદ્ગુરુ પાસેથી જ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યું તેમનાથી થોડા જ વખતમાં અલગ થઈ જઈએ છીએ , પોતાને સ્વયંસ્ફુરિત જ્ઞાન થયું છે એમ કહીએ છીએ, ગુરુનો ઉપકાર ઓળવીએ છીએ ; અને કથંચિત તેમની સાથે જ Unhealthy Competition કરવાનું અધમ ક્રુત્ય પણ કરીએ છીએ !!

  6. મા-બાપ તરીકે બાળકોના ભણતર અને ઘડતર પ્રત્યે બેદરકાર છીએ . કહીએ છીએ કે અમને બાળકો સાથે બેસવાનો સમય નથી . યાદ રાખીએ કે 14-15 વર્ષે છોકરો ચીઢીયો , રખડેલ કે સામાબોલો થઈ જાય ત્યારે તેનો વાંક કાઢીએ છીએ પણ આપણે આપણી ફરજ બજાવી નથી એવો એકરાર કરતા નથી !

  7. બેહદ કાળુ નાણું ભેગુ કરીએ છીએ . યોગ્યપણે કર ભરવાની ફરજ બજાવતા નથી અને પછી સરકારને અનેક પ્રકારે વગોવીએ છીએ અથવા ઇન્કમટેક્સ નો દરોડો પડતાં હ્રદયરોગના ભોગ બનીએ છીએ !

    તો , અહીં કહેવાનો આશય છે કે હક્ક અને ફરજ બન્નેનો , આપણા જીવનમાં યથાયોગ્યપણે વિકાસ સ્વિકારવો જોઈએ ; કારણકે બન્નેના અન્યોન્યા શ્રયથી જ સાચો વિકાસ સંભવે છે . હ્રદયના સાચા ભાવથી પોતાની ફરજ બજાવીએ અને યોગ્ય હક્કની માંગણી કરીએ ; કવચિત તેને માટે સત્યાગ્રહ માં પણ જોડાઈએ . આમ આ બન્નેનું સંતુલન કરીએ તો વ્યક્તિગત અને સમષ્ટિગત પ્રગતિ થઈ શકે અને સુખ , શાંતિ , સગવડ અને સૌજન્યની અનુભૂતિ થાય .

No comments: